Logo cuijksweekblad.nl


Foto: Marcel Witlox
Column Bellevue

What's in a name

Op Vierdaagsevrijdag worden we overspoeld door de landelijk- en internationale pers, wandelaars en gasten uit alle windstreken. Van heinde en verre komen ze naar Cuyk, Ceudicum, Kuc, Kuuck, Cuke, Kuyc, Cuijk (1817), Cuyck, Cuck (rond 1100) Kuik, Ceuclum (Romeinse tijd), Cevelum of zelfs Kudik.

Het dorpje aan de Maas heeft heel wat schrijfwijzen van namen versleten. Nog steeds is er veel verwarring: Cuyk, Cuijck, Cuijk of Cuyck. Heel lang droeg ons treinstation de naam Cuyk. Zelf heb ik een Bos-Niermeyer Schoolatlas der gehele aarde uit 1936 waarin de plaatsnaam Kuik staat. Maar ook Boksmeer en Wanrooi. Een geleerde: De oude dialectuitspraak van Cuijk was Kuuk, wat weer een samentrekking van Kudik is. De ui was misschien nog niet uitgevonden in Kuuk want het is: pien in de buuk, kiek uut en ik goi wir naor huus. Ho, ho, andere geleerden beweren iets heel anders. Op de Peutingerkaart aan de Maaskade is een naam met een vergrootglas te zien: Ceudicum. Dat is een verlatijnse naam van Kudik. Dit betekent plaats waar het vee samengedreven kon worden op een "diek" bijvoorbeeld bij hoog water van de Maas.

Cuijk is gebouwd op een terp welke 3000 jaar geleden in de Keltische tijd ontstond. De top van de heuvel bevindt zich ter hoogte van de huidige Lindeboom en het Heilig Hartbeeld en aan haar voet ligt de oever van de Maas. Op deze terp ligt ook de Schouwburg. In de Franse tijd werden op die plek heel veel volksbijeenkomsten en kermissen gehouden. Daar zou de directie van het huidige Pretpaleis nu van dromen bij gebrek aan sociaal-culturele activiteiten. Onder aan die terp stond eens het Romeins Castellum, later een Romaanse kerk. Geleerde Hans Borghmans: de uitleg van Cuijk via "keukja", Ceuclum (soms even Cevelum) snijdt helemaal geen hout. Punt.

In de Romeinse tijd heette het hier Ceuclum. Dat betekent inderdaad bocht of kromming in de rivier. Maar Cuijk kan ook van kuiken komen. Heer Jan van Cuyck voerde rond 1300 kuikens met pootjes in zijn wapen. De tafeltennisvereniging en de slijter heten Cevelum, het museum Ceuclum en de hockeyclub Civicum. Om aan de chaos een einde te krijgen schreef een klas van de Waai eind jaren negentig een brief naar de burgemeester. Het antwoord was gedecideerd: Cuijk. Kinderen en de burgemeester hebben altijd gelijk. Ook al roepen ze in de kroeg Kuuk.

Reageer als eerste